ادبیاتشعر - داستان - ادبیات نمایشی

IMAGE634815957567306469
ادبیاتنقد و نظریه

روشنگري ايراني و خودآگاهي ادبي

يادداشت زير با نظر به نقش و جايگاه نقد ادبي در فرهنگ و تاريخ ادبيات، تلاشي است براي بررسي چگونگي شکل‌گيري مفهوم خودآگاهي ادبي در زبان فارسي به واسطه مواجه‌ ادبيِ «ما» با مدرنيته. در اين راستا روشنفکري که مي‌توان او را نمونه‌اي راهگشا براي تحليل اين مواجهه دانست، ميرزا فتحعلي آخوندزاده است.  اما همچنين آنچه اين متن را به پرونده حاضر پيوند مي‌زند، طرح مفهوم «خودآگاهي ادبي» در پرتو نظرية «خودآگاهي» هگلي است. «فلسفه ادبيات» که چيستي ادبيات را بررسي مي‌کند، و «نظرية ادبي» که با اتکا به سنت فلسفي، مجموعه پرسش هاي انتقادي را براي متن ادبي در نظر مي گيرد، همگي از صورت‌هاي پيش رفته و توسعه يافته ي خودآگاهي ادبي هستند. بهرة ديگر اين متن از انديشة هگل، استفاده از نظرية «خدايگان-بنده» در راستاي توضيح شرايط بغرنج تجددخواهي و آشنايي با انديشه ي غرب در سدة نوزدهم در ايران است.

بخوانید بدون دیدگاه
n00209079-t-500x300
ادبیات

یادداشتی از ضیاء موحد درباره ابوالحسن نجفی

نشسته بودم و خاطرملول. آقای نجفی گفت: «فکر می‌کردم چه چیزی سرحالتان می‌آورد». پرسیدم: «خوب، نتیجه؟» گفت: «یک آدم تازه. ناگهان از خودتان بیرون می‌آیید، سر تا پا مشاهده و چشم و گوش» مثل همیشه درست می‌گفت. می‌خواهم بگویم از کودکی برای من مردم از همه‌چیز جالب‌تر بوده‌اند. حالا می‌خواهم بگویم پس از سال‌ها دقت در احوال افراد، ایرانی و فرنگی، انسان فرهنگی اصیل تمام‌عیاری چون آقای ابوالحسن نجفی ندیده‌ام. روشنفکرانی دیگر با برخی خصوصیات آقای نجفی دیده‌ام اما نه به این تمامیّت.

بخوانید بدون دیدگاه
24
بازخوانیسینما و تئاتر

 آنتونن آرتو و تئاتر محض

آنتونن آرتو، پيرو استنباط خاصي از هنر بود كه مي‌توان آن را هنر محض (خالص، ناب) ناميد. همانند اقدام‌هايي كه قبل از او براي خلق شعر محض يا نقاشي محض صورت گرفته بود. آرتو، دلزده از تئاتر روان‌شناختي و متن‌محور غرب و تحت‌تاثير تئاتر «راستين» شرق، در پي رسيدن به تئاتر محض بود. او در كتاب معروفش، تئاتر و همزادش، به تئاتر غرب كه بر پايه تقليد از واقعيت، نوشتار و كلام ساخته شده، حمله مي‌كند و سعي دارد ايده‌هايي درباره نوعي ديگر از تئاتر ارايه دهد كه بر صحنه و كارگرداني استوار است نه بر متن.

بخوانید بدون دیدگاه
Louis-Raemaekers
ادبیاتنقد و نظریه

 شیاطین تقدیس‌شده ؛ درآمدی بر جریان سندرم جریان

کتاب «جمهوری جهانی ادبیات» یکی از جنجالی‌ترین و پیشروترین مطالعات تطبیقی-انتقادی و بِینارشته‌ای درباره‌ی فهم نوین از جریان‌های قدرت در عرصه‌ی فرهنگ است. حدود ده سال بیشتر از نوشته‌شدن این کتاب نگذشته و در همین مدت سالی نیست که در نشریات و مباحث بزرگ‌ترین مراکز دانشگاهی و در مطالعات نقد ادبی جهان به آن اشاره نشده باشد و تحلیل و بررسی‌ها در مورد این اثر هم‌چنان ادامه دارد.

بخوانید بدون دیدگاه
roth
ادبیاتنقد و نظریه

راث، کافکای تفسیر پذیر

بلیپ راث زوکرمن دربند، نویسنده‌ی پشت‌پرده، زوکرمن آزاد شد، و کلاس آناتومی را کنار هم می‌گذارد. و در خاتمه، یک نوول کوتاه طوفانی را، عیش در پراگ، به آن‌ها اضافه می‌کند، این نوول توامان غم‌انگیزترین و خنده‌دارترین چیزی است که راث تا به‌امروز نوشته است. کلیت‌ آن‌ها با هم، قطعاً اعلا‌ترین موفقیت دوران اولیه این نوولیست است، حتی بهترین تک داستان‌های او را، شکایت پورتنوی پرآوازه و داستان زندگی من به عنوان یک انسان که خشن است و نادیده گرفته شده، تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.

بخوانید بدون دیدگاه
paintings_ships_sirens_artwork_2560x1920_vehiclehi.com_
ادبیات

آوازِ سیرن‌ها 

افسون‌گری ادبیات بر کسی پوشیده نیست. امری که خواننده را از واقعیت روزمره و عادی جدا می‌کند و با رازآلودگی و تعلیق‌ دم‌سازش می‌کند و او را با خود می‌برد. سِحری که با بستن کتاب تمام نمی‌شود. خواننده مبهوت و سردرگم توان تشخیص حقیقت را از دست داده و آرزوهایش را در محک تجربه‌های زیست‌‌شده‌ی متن برآورده می‌کند.

بخوانید بدون دیدگاه

فرهنگ و علوم انسانیآیین ها و اساطیر - اندیشه و حکمت و ..

images
اندیشه و حکمت

طباطبايي و کربن؛ بازخواني يک اثرپذيري

جواد طباطبايي جداي از آنکه در آثارش ارجاعات متعددي به هانري کربن، فيلسوف فرانسوي ايران‌پژوه، مي‌دهد، دو کتاب مهم تاريخ فلسفه اسلامي و فلسفه‌ ايراني و فلسفه تطبيقي از کربن را ترجمه کرده است. طباطبايي در پروژه خود در پي آن است تا از جايگاهي مدرن به پرسش از سنت بپردازد و به معنايي خود را طرفدار عقل مدرن مي‌داند، در حالي‌ که کربن همه‌جا از ضديت خود با مدرنيته سخن گفته است و اساساً اسلام ايراني را در تعارض با دنياي مدرن صورت‌بندي مي‌کند. به همين جهت بازخواني اثرپذيري طباطبايي از کربن مي‌تواند مهم تلقي شود. تأثيرپذيري او از کربن در صورت‌بندي‌اش از «تداوم» ايران ديده مي‌شود که خواه‌ نا خواه دلالت‌هاي سياسي و اجتماعي براي انديشه‌اش دارد. در اين نوشتار ابتدا، نسبت «تداوم» سنت در کربن با «تداوم» انحطاط در طباطبايي بيان مي‌گردد و سپس دلالت‌هاي اين اثرپذيري در دوساحت ناممکني امر نو- در اينجا جامعه‌شناسي- و محافظه‌کاري سياسي نشان داده مي‌شود.

بخوانید بدون دیدگاه
روانکاویفرهنگ و علوم انسانی

زبان و دیگربوده گی

فروید در تعبیر رویا، لطیفه‌ها و روابط آنها با ناخودآگاه، و آسیب‌شناسی روانی زندگی روزمره، زمان زیادی را صرف آشکار سازی مکانیزم‌هایی کرد که بر آنچه با جسارت «افکار ناخودآگاه» می‌نامید حاکم‌اند. لکان در مقاله پرآوازه‌اش، «عاملیت حرف در ناخودآگاه» به رابطه میان مفاهیم جابجایی و تراکم فروید، که نوعا در کار رویا حضور دارند، و مفاهیم زبان‌شناختی مجاز و استعاره می‌پردازد، بحثی که هیچ‌گاه آن را ترک نگفت. لکان برای رمزگشایی از مکانیزم‌های ناخودآگاه، به سراغ مدل‌هایی در رشته در حال توسعه سیبرنتیک رفت.

بخوانید بدون دیدگاه
Martin_Heidegger
اندیشه و حکمتفرهنگ و علوم انسانی

دفترهای سیاه یا افکار سیاه هایدگر؟

معروف است که هایدگر روزی به دوستانش گفته بود که او هنوز انبانش را خالی نکرده است. اگر منظور هایدگر از این رازگویی دفترهای سیاه رازآمیزی باشد که پیرو وصیت نامه اش باید به عنوان آخرین جزء مجموعه آثار او منتشر شوند، اکنون شاید بتوان گفت که با چاپ دفترهای سیاه، هایدگر “انبانش را حقیقتاً خالی کرده است.

بخوانید بدون دیدگاه

آخرین مقالات

phoca_thumb_l_3
هفت هنریادداشت فیلم

نقد و بررسی فیلم ۳۶۰ درجه 

به نظر می رسد « ۳۶۰ درجه » محصول اندیشه های سام قریبیان در مدت زمانی که در ایالات متحده به سر می برده باشد. فیلم فضایی غیر ایرانی دارد و دیالوگ و رفتار شخصیت های داستان نیز بی شباهت به آثار اکشن رده ب هالیوود نیست. تلاش قریبیان برای نوآر کردن فضای فیلم و استفاده از رنگ های مات و مرده قابل تحسین است و منجر به ساخت فیلمی شده که شباهتی به آثار رایج سینمای ایران ندارد. اما آیا این اتفاقات برای اینکه بتواند باعث جلوگیری از توجه به ضعف های فیلم گردد کافی است؟

بخوانید بدون دیدگاه
IMAGE634815957567306469
ادبیاتنقد و نظریه

روشنگري ايراني و خودآگاهي ادبي

يادداشت زير با نظر به نقش و جايگاه نقد ادبي در فرهنگ و تاريخ ادبيات، تلاشي است براي بررسي چگونگي شکل‌گيري مفهوم خودآگاهي ادبي در زبان فارسي به واسطه مواجه‌ ادبيِ «ما» با مدرنيته. در اين راستا روشنفکري که مي‌توان او را نمونه‌اي راهگشا براي تحليل اين مواجهه دانست، ميرزا فتحعلي آخوندزاده است.  اما همچنين آنچه اين متن را به پرونده حاضر پيوند مي‌زند، طرح مفهوم «خودآگاهي ادبي» در پرتو نظرية «خودآگاهي» هگلي است. «فلسفه ادبيات» که چيستي ادبيات را بررسي مي‌کند، و «نظرية ادبي» که با اتکا به سنت فلسفي، مجموعه پرسش هاي انتقادي را براي متن ادبي در نظر مي گيرد، همگي از صورت‌هاي پيش رفته و توسعه يافته ي خودآگاهي ادبي هستند. بهرة ديگر اين متن از انديشة هگل، استفاده از نظرية «خدايگان-بنده» در راستاي توضيح شرايط بغرنج تجددخواهي و آشنايي با انديشه ي غرب در سدة نوزدهم در ايران است.

بخوانید بدون دیدگاه
leo-dicaprio-revenant-budget
4.2
هفت هنریادداشت فیلم

نقد و بررسی فیلم The Revenant (از گور برخاسته)

«از گور برخاسته»(The Revenant) ، اولين فيلم الخاندرو گونزالز ايناريتو بعد از فيلم اسکاری «مرد پرنده ای»( Birdman)، چيزی بين کارهای ترنس ماليک و سام پکينپا است. همان قدر که ترکيب اين دو فيلم ممکن است جالب به نظر برسد، حاصل کار جواب داده و گاهی اوقات اثری شگرف بر جای گذاشته است. در سالی که در آن بيش از پنج فيلم به تقابل انسان با طبيعت و بقای انسان پرداخته اند [«مريخی»( The Martian)، «اورست»(Everest)، «در دل دريا»( In the Heart of the Sea) و «پياده روی در جنگل»( A Walk in the Woods)]، «ازگور برخاسته» تا به امروز بي رحمترين، چالش انگيزترين و شگفت انگيزترين آنها است.

بخوانید بدون دیدگاه
n00209079-t-500x300
ادبیات

یادداشتی از ضیاء موحد درباره ابوالحسن نجفی

نشسته بودم و خاطرملول. آقای نجفی گفت: «فکر می‌کردم چه چیزی سرحالتان می‌آورد». پرسیدم: «خوب، نتیجه؟» گفت: «یک آدم تازه. ناگهان از خودتان بیرون می‌آیید، سر تا پا مشاهده و چشم و گوش» مثل همیشه درست می‌گفت. می‌خواهم بگویم از کودکی برای من مردم از همه‌چیز جالب‌تر بوده‌اند. حالا می‌خواهم بگویم پس از سال‌ها دقت در احوال افراد، ایرانی و فرنگی، انسان فرهنگی اصیل تمام‌عیاری چون آقای ابوالحسن نجفی ندیده‌ام. روشنفکرانی دیگر با برخی خصوصیات آقای نجفی دیده‌ام اما نه به این تمامیّت.

بخوانید بدون دیدگاه
216186_472218329506897_402002052_n

عضویت در خبرنامه وهومن

با ثبت ایمیل خود مشترک خبرنامه های محتوایی وهومن شده و آثار، مقالات و رویدادهای فرهنگی و هنری را در اینباکس خود دریافت کنید

درخواست اشتراک شما با موفقیت ثبت شد!

Web Design MymensinghPremium WordPress ThemesWeb Development

مطالب خود را در وهومن منتشر کنید

سایت وهومن علاوه بر همکاری با نویسندگانِ همکار سایت، مطالب و مقالات نویسندگان دیگر را به عنوان مطالب مهمان در سایت منتشر می کند. شما نویسنده محترم نیز چنان چه مقاله، متن  پژوهشی، شعر، داستان، نمایشنامه و آثاری از این دست، آماده انتشار دارید می توانید از طریق پنل ارسال مطلب و یا به ایمیل contact@vahooman.com (در قالب فایل ورد) ارسال نمایید. وهومن از انتشار مطالبِ برخوردار از خلاقیت، تازگی و بدعت استقبال می کند. پیش از ارسال مطلب، لطفن قوانین و مقررات سایت را مطالعه نمایید.